Δευτέρα, 30 Νοεμβρίου 2015

Θρίλερ με συμβιβασμό - Η «κοινή δήλωση» ΕΕ-Τουρκίας

Θρίλερ με συμβιβασμό - Η «κοινή δήλωση» ΕΕ-Τουρκίας
Λευκωσία: Συμβιβασμός στο μείζον ζήτημα του ανοίγματος διαπραγματευτικών κεφαλαίων αντανακλάται μέσα από την «κοινή δήλωση» της Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Τουρκίας, καθώς η Λευκωσία, κόντρα στην προκλητικά απαράδεκτη στάσης της Κομισιόν, κατάφερε μεν να διαγράψει την ευθεία, ονομαστική αναφορά στο ξεπάγωμα πέντε κεφαλαίων, αλλά όχι και την προοπτική, η οποία διατηρείται ανοικτή μέσα από το κείμενο που εγκρίθηκε αλλά και διά επιστολής του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ  προς την Άγκυρα.
Το κέρδος για τη Λευκωσία αποτελεί αναμφισβήτητα η διαγραφή της ονομαστικής αναφοράς που κυριαρχούσε στα προσχέδια της κοινής δήλωσης και «καλωσόριζε την απόφαση Κομισιόν και Άγκυρας να ολοκληρώσουν την προπαρασκευαστική εργασία το πρώτο τρίμηνο του 2016 για το άνοιγμα των κεφαλαίων 15 Ενέργεια, 23 Θεμελιώδη Δικαιώματα, 24 Δικαιοσύνη, 26 Παιδεία-Πολιτισμός και 31 Εξωτερική Πολιτική, Άμυνα, Ασφάλεια, χωρίς να προκαταλαμβάνεται η θέση των κρατών-μελών». Ωστόσο, η εν λόγω παράγραφος αντικαταστάθηκε από μια άλλη αναφορά, η οποία δεν θεωρείται ιδανική για τη Λευκωσία. «Σημειώνει τη δέσμευση της Κομισιόν να ολοκληρώσει, το πρώτο τρίμηνο του 2016, την προπαρασκευαστική εργασία για το άνοιγμα ενός αριθμού κεφαλαίων», κάτι που όπως επισημαίνεται «δεν προκαταλαμβάνει τη θέση των κρατών-μελών». Η κοινή δήλωση επισημαίνει παράλληλα ότι «η προπαρασκευαστική εργασία θα συνεχισθεί και σε επιπλέον κεφάλαια».

Την ίδια ώρα, όπως πληροφορείται ο «Φ», ο Πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ αναμένεται να επαναλάβει τη δέσμευσή του για ολοκλήρωση της προπαρασκευαστικής εργασίας και για άνοιγμα των πέντε κεφαλαίων (που μπλοκάρει η Κύπρος), στο πλαίσιο επιστολής με αποδέκτη την Άγκυρα. Η επιστολή του Προέδρου της Κομισιόν (η οποία πάντως δεν δεσμεύει τα κράτη-μέλη), κρίθηκε αναγκαία, καθώς η Άγκυρα είχε απειλήσει τις Βρυξέλλες ότι εάν δεν εξασφάλιζε πλήρη ικανοποίηση των αιτημάτων της, τόσο στο ζήτημα του ξεπαγώματος διαπραγματευτικών κεφαλαίων όσο και στο θέμα της οικονομικής στήριξης με ποσό 3 δισεκατομμύρια ευρώ, τότε ίσως θα μπορούσε να εξετάσει αναβολή της Συνόδου Κορυφής.

Στο οικονομικό πεδίο, η Άγκυρα εξασφάλισε όλα όσα απαίτησε. Τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ, με τα οποία η ΕΕ θα στηρίξει την Τουρκία για την παραμονή των 2,2 εκατομμυρίων προσφύγων στο έδαφός της, θα είναι απλώς η «αρχή» (initial), όπως αναφέρεται στο κείμενο της κοινής δήλωσης. Όπως μάλιστα πληροφορούμαστε, η Τουρκία αξιώνει όπως το ποσό των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ καταβάλλεται ως ετήσιο χαράτσι από την ΕΕ. Η αναφορά πάντως περί «συμβολής των κρατών-μελών» στα 3 δισ. ευρώ έχει απαλειφθεί από τη κοινή δήλωση, κάτι που επεδίωξε και η Λευκωσία, η οποία είχε κληθεί (όπως όλα τα κράτη-μέλη) να συμβάλει στη στήριξη της Τουρκίας, στη βάση αναλογίας του Ακαθαρίστου Εθνικού της Εισοδήματος, με ποσό 2 εκατομμυρίων 886 χιλιάδων 684 ευρώ και 40 σεντ.

Η Λευκωσία θα αναγκασθεί, πάντως, να συμβάλει οικονομικά στη στήριξη της Άγκυρας εμμέσως, διά του κοινοτικού προϋπολογισμού, όπως και όλα τα κράτη-μέλη. Ήδη η Κομισιόν αποφάσισε να παράσχει ποσό 500 εκατομμυρίων από τον υφιστάμενο κοινοτικό προϋπολογισμό, στο οποίο έχουν συμβάλει όλα ανεξαιρέτως τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Άρα, τα κράτη-μέλη μπορεί να μην υποχρεώνονται σε απευθείας οικονομική στήριξη της Τουρκίας, αλλά έμμεσα το πράττουν ήδη.

Έξι τουρκικά λάφυρα

Η κοινή δήλωση ΕΕ-Τουρκίας καταγράφει έξι «δώρα» τα οποία εξασφάλισε η Άγκυρα από τους «28» προκειμένου να υλοποιήσει το Σχέδιο Δράσης για το Προσφυγικό, να ανοίξει την αγορά εργασίας για τους πρόσφυγες, να προσφέρει σχολική εκπαίδευση στα παιδιά τους και να διασφαλίσει τα σύνορά της, τερματίζοντας τη διοχέτευση κυμάτων προσφύγων στην Ευρώπη:

1. Στις 14 Δεκεμβρίου θα συγκληθεί Διακυβερνητική Διάσκεψη για το άνοιγμα του διαπραγματευτικού κεφαλαίου 17 για την «Οικονομική και Νομισματική Πολιτική», το οποίο είχε μπλοκάρει μονομερώς η Γαλλία, το 2007.
2. Η Τουρκία εξασφαλίζει επανενεργοποίηση της ενταξιακής της πορείας και «δέσμευση της Κομισιόν να ολοκληρώσει, το πρώτο τρίμηνο του 2016, την προπαρασκευαστική εργασία για το άνοιγμα ενός αριθμού κεφαλαίων».
3. Θεσμοθέτηση δύο Συνόδων Κορυφής με την ΕΕ, σε ετήσια βάση, κάτι που δεν ισχύει για κανένα άλλο υποψήφιο κράτος.
4. «Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να παράσχει αρχικά 3 δισεκατομμύρια ευρώ επιπρόσθετων πόρων», στην Τουρκία για το Προσφυγικό, ενώ η ανάγκη και η φύση της οικονομικής στήριξης θα επανεξετασθεί υπό το φως των εξελίξεων.
5. «Άρση των απαιτήσεων για θεωρήσεις διαβατηρίων για τους Τούρκους πολίτες στη ζώνη Σένγκεν, μέχρι τον Οκτώβριο 2016, όταν τα κριτήρια του οδικού χάρτη εκπληρωθούν». Η Άγκυρα εξασφαλίζει μεν ημερομηνία, αλλά διατηρεί το βάρος της εκπλήρωσης των προϋποθέσεων του οδικού χάρτη, ενώ απαραίτητος όρος είναι η εφαρμογή της Συμφωνίας Επανεισδοχής Παρανόμων Μεταναστών, «έναντι όλων των συμμετεχόντων κρατών-μελών», κάτι που ζήτησε και πέτυχε η Βρετανία.
6. «Σημειώνεται η έναρξη προπαρασκευαστικών βημάτων για αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης» ΕΕ-Τουρκίας, ενώ εκτιμάται ότι οι επίσημες διαβουλεύσεις «θα μπορούσαν να αρχίσουν» στα τέλη του 2016. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία δεν εφαρμόζει πλήρως την υφιστάμενη τελωνειακή της σύνδεση με την ΕΕ λόγω δυσμενών διακρίσεων κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας (κλειστοί λιμένες κ.λπ.), κάτι που απουσιάζει από το κείμενο. Παράλληλα, δημιουργούνται εύλογα ερωτηματικά, πώς η ΕΕ δρομολογεί αναβάθμιση μιας τελωνειακής ένωσης που δεν εφαρμόζεται καν στην αρχική της μορφή.

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες: Παύλος Ξανθούλης:
ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ