Κυριακή, 16 Οκτωβρίου 2016

Κούφιες υποσχέσεις από Γιούνκερ προς Λευκωσία για υποχρεώσεις Τουρκίας

Κούφιες υποσχέσεις από Γιούνκερ προς Λευκωσία για υποχρεώσεις Τουρκίας
Βρυξέλλες: Κούφιες αποδεικνύονται οι υποσχέσεις που μοίρασε ο Πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ προς τη Λευκωσία, αναφορικά με την υλοποίηση των υποχρεώσεων της Τουρκίας έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας στα ζητήματα δικαστικής συνεργασίας και επανεισδοχής παρανόμων μεταναστών.
Σε επιστολή του προς τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, την οποία εξασφάλισε ο «Φ», ο κ. Γιούνκερ επισημαίνει ότι «η Τουρκία απαιτείται να υλοποιήσει και να εκπληρώσει τον οδικό χάρτη για την ελευθέρωση των θεωρήσεων διαβατηρίων έναντι όλων των συμμετεχόντων κρατών-μελών» της ΕΕ. Υπογραμμίζει δε ότι «η Τουρκία οφείλει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα» προς την κατεύθυνση αυτή. Ωστόσο, οι «απαιτήσεις» που φέρεται να έχει ο κ. Γιούνκερ από τη Τουρκία «μένουν στα λόγια».

Μετά την επιστολή του κ. Γιούνκερ προς τον Νίκο Αναστασιάδη που στάλθηκε στις 2 Αυγούστου, οι υπηρεσίες του Προέδρου της Κομισιόν εξέδωσαν έκθεση, στις 28 Σεπτεμβρίου, επί όλου του φάσματος της Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας για το Προσφυγικό. Στο πλαίσιο της έκθεσης, η Κομισιόν κρίνει (όπως και στην αξιολόγηση της 4ης Μαΐου) ότι το κριτήριο 44 για τη συνεργασία της Τουρκίας με τις δικαστικές και εισαγγελικές Αρχές κρατών-μελών «έχει εκπληρωθεί». Αν και την ίδια ώρα η Κομισιόν παραδέχεται ότι «η Τουρκία δεν προσφέρει καμιά συνεργασία στην Κυπριακή Δημοκρατία ως αποτέλεσμα της πολιτικής της για μη αναγνώριση».

Είναι τουλάχιστον προφανές ότι οι θέσεις που διατυπώνει ο κ. Γιούνκερ στην επιστολή του και οι εκθέσεις που εξέδωσε η Κομισιόν βρίσκονται σε πλήρη αντίφαση. Από τη μια ο Πρόεδρος της Κομισιόν επισημαίνει την υποχρέωση της Τουρκίας να υλοποιήσει και να εκπληρώσει τον οδικό χάρτη «έναντι όλων των κρατών-μελών» (vis-à-vis all member states). Και από την άλλη, οι υπηρεσίες των οποίων προΐσταται ο κ. Γιούνκερ πράττουν το ακριβώς αντίθετο, θεωρώντας ότι η Τουρκία εκπληρώνει κριτήρια του εν λόγω οδικού χάρτη παρά τη διαπιστωμένη από την ίδια την ΕΕ άρνηση της Άγκυρας να προσφέρει συνεργασία στη Κυπριακή Δημοκρατία, γιατί δεν την αναγνωρίζει.
 
Όλα αυτά δημιουργούν εικόνα εμπαιγμού ενός κράτους-μέλους εκ μέρους της Κομισιόν, τηρώντας αν μη τι άλλο ανοχή στην αμφισβήτηση της κρατικής του υπόστασης και στην προσπάθεια αποαναγνώρισης-αποδόμησης που καταβάλλει η Άγκυρα. Το πλέον όμως ανησυχητικό είναι ότι η επιεικώς αμφιλεγόμενη στάση που τηρούν η Κομισιόν και ο κ. Γιούνκερ έναντι στη Κυπριακή Δημοκρατία, συμπίπτει χρονικά με τη δρομολόγηση σημαντικών εξελίξεων στο Κυπριακό και τον ουσιαστικό ρόλο που επιθυμεί να διαδραματίσει η ΕΕ, συμμετέχοντας σε μια ενδεχόμενη πολυμερή διάσκεψη.
 
Σημειώνεται ότι η επιστολή Γιούνκερ προς τη Λευκωσία αποτελεί απάντηση σε σειρά ερωτημάτων που είχε θέσει ο Νίκος Αναστασιάδης προς τον Πρόεδρο της Κομισιόν, επίσης στο πλαίσιο επιστολής, τρεις μήνες νωρίτερα, στις 6 Μαΐου. Στην επιστολή του, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είχε αμφισβητήσει ευθέως τις εκθέσεις των υπηρεσιών του κ. Γιούνκερ, υπογραμμίζοντας ότι «η αξιολόγηση της Κομισιόν αποτυγχάνει να επιληφθεί της παντελούς απουσίας προόδου από την Τουρκία», τόσο σε σχέση με την υποχρέωσή της για παροχή δικαστικής συνεργασίας όσο και επί της δέσμευσής της για επανεισδοχή παρανόμων μεταναστών, έναντι όλων των κρατών-μελών.

«Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πώς η Κομισιόν θεωρεί, για παράδειγμα, ότι το κριτήριο που αφορά στη συνεργασία για την επιβολή του νόμου, μεταξύ εθνικών και δικαστικών Αρχών, έχει υλοποιηθεί, δεδομένου ότι τέτοια συνεργασία στο πεδίο της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων απλώς δεν υφίσταται με τη Κύπρο», υπέδειξε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης στον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε φροντίσει μάλιστα να επισημάνει ότι «σε αντίθεση με τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου, η Κομισιόν παρέλειψε να αναφερθεί στις δύο μονομερείς δηλώσεις της Τουρκίας», μέσω των οποίων η Άγκυρα διεμήνυσε προς τις Βρυξέλλες την άρνησή της να υλοποιήσει τις υποχρεώσεις της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας.
 
«Παρά το γεγονός ότι αυτές οι δηλώσεις βρίσκονται σε αντίθεση με το γράμμα και το πνεύμα του οδικού χάρτη και της συμφωνίας επανεισδοχής, η Κομισιόν δεν επεσήμανε στην έκθεσή της ότι πρέπει να αποσυρθούν πριν την τελική απόφαση για άρση των απαιτήσεων για τις θεωρήσεις διαβατηρίων», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Δημοκρατίας στην επιστολή του προς τον κ. Γιούνκερ.
 
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ δεν απάντησε σε κανένα από τα σημεία που είχε θίξει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης. Ο Πρόεδρος της Κομισιόν αρκέστηκε να επισημάνει την υποχρέωση της Τουρκίας να εκπληρώσει τα κριτήρια του οδικού χάρτη «έναντι όλων των κρατών-μελών». Και απέφυγε να αναφερθεί στην προκλητικά απαράδεκτη αξιολόγηση της Κομισιόν που εκλαμβάνει κριτήρια ως να έχουν «εκπληρωθεί», παρά το γεγονός ότι δεν υλοποιούνται έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας, γιατί η Άγκυρα δεν την αναγνωρίζει, όπως ομολογούν οι υπηρεσίες του.


Oι Βρυξέλλες μας χρυσώνουν το χάπι

Οι αντιδράσεις Αναστασιάδη έναντι στην αξιολόγηση των κριτηρίων του οδικού χάρτη της Τουρκίας από τη Κομισιόν οδηγούν τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ σε μια εμφανή προσπάθεια να χρυσώσει το χάπι της Λευκωσίας. Στην τελευταία παράγραφο της επιστολής του, ο κ. Γιούνκερ αναφέρει ότι «η Κομισιόν διατηρεί τη θέση της για πλήρη αναγνώριση της Κύπρου από την Τουρκία».

Ωστόσο η πατρότητα της θέσης αυτής δεν ανήκει στη Κομισιόν, όπως παραδόξως αφήνεται να εννοηθεί στην επιστολή του κ. Γιούνκερ. Ανήκει στα κράτη-μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο της «αντιδήλωσης» της 21η Σεπτεμβρίου 2005 και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η αναγνώριση όλων των κρατών-μελών αποτελεί απαραίτητη συνιστώσα της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας. Η θέση αυτή έχει περιληφθεί και σε Συμπεράσματα της ΕΕ. Ως εκ τούτων, οι υπηρεσίες του κ. Γιούνκερ οφείλουν να προωθούν και να στηρίζουν τη θέση για αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, είτε τους αρέσει, είτε όχι. Αυτός άλλωστε είναι ο ρόλος τους ως θεματοφύλακες των συνθηκών και των αποφάσεων της ΕΕ.
 
Ακριβώς το ίδιο οφείλουν να πράξουν και στην περίπτωση των υποχρεώσεων της Τουρκίας να υλοποιήσει τα κριτήρια του οδικού της χάρτη έναντι όλων των κρατών-μελών της ΕΕ. Γιατί αυτό απορρέει από τη θέση των 28 κρατών-μελών στο πλαίσιο της Κοινής τους Δήλωσης με τη Τουρκία  (18 Μαρτίου 2016). Άλλωστε, ο ίδιος ο κ. Γιούνκερ στην επιστολή του προς τον Νίκο Αναστασιάδη, σημειώνει ότι «αυτός ο όρος» για υλοποίηση των υποχρεώσεων του οδικού χάρτη έναντι όλων των κρατών-μελών, «επαναβεβαιώνεται ξεκάθαρα από τη Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, στις 18 Μαρτίου 2016».
 
Κύκλοι στην έδρα της ΕΕ έλεγαν στον «Φ» ότι «οι αποφάσεις και τα Συμπεράσματα της ΕΕ θα πρέπει κάποια στιγμή να αρχίσουν να αποτελούν πυξίδα για τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ και τη παρέα του»... 
 
«Το πάει» Σύνοδο ο Αναστασιάδης
Στη Σύνοδο Κορυφής, στις 20-21 Οκτωβρίου αναμένεται να θέσει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης το ζήτημα της υλοποίησης των κριτηρίων του οδικού χάρτη της Τουρκίας έναντι όλων των κρατών-μελών της ΕΕ. Όπως πληροφορούμαστε, η στάση που τηρεί η Κομισιόν προβληματίζει έντονα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος σύμφωνα με έγκυρη πηγή «διαφωνεί κάθετα με την ανάγνωση της Επιτροπής» στο ζήτημα των υποχρεώσεων της Τουρκίας για παροχή δικαστικής συνεργασίας και για επανεισδοχή παρανόμων μεταναστών «έναντι όλων των κρατών-μελών».

Ως εκ τούτου, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης προσανατολίζεται να εγείρει ενώπιον της Συνόδου Κορυφής το ζήτημα υλοποίησης των εν λόγω δεσμεύσεων της Τουρκίας έναντι και στη Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ ενδέχεται να αγγίξει και το ζήτημα της μεθοδολογίας, δηλαδή της δίκαιης και ορθής αξιολόγησης των κριτηρίων από τη Κομισιόν. Σημειώνεται ότι η Σύνοδος Κορυφής δεν αναμένεται να λάβει νέες αποφάσεις επί της Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας και ότι η συζήτηση επί του προκειμένου αναμένεται να έχει ενημερωτικό χαρακτήρα.
 
Το ζήτημα των υποχρεώσεων της Τουρκίας, στο πλαίσιο του οδικού της χάρτη, θα θέσει και ο υπουργός Εξωτερικών Γιαννάκης Κασουλίδης στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, την προσεχή Τρίτη στο Λουξεμβούργο, προετοιμάζοντας το έδαφος και τις θέσεις της Λευκωσίας ενόψει της διήμερης Συνόδου Κορυφής που αρχίζει την προσεχή Πέμπτη. 

Γράφει: Παύλος Ξανθούλης, Βρυξέλλες