Τρίτη, 29 Ιουλίου 2014

Αν ο Ερντογάν κερδίσει τις εκλογές, ποιό θα είναι το επόμενο βήμα;


Επιμέλεια – Μετάφραση: Μαρία Μπαρέτα, Κέντρο Ανατολικών Σπουδών
Henri Barkey – Al monitor

Πρώτη δημοσίευση: 27-7-2014
Οι προεδρικές εκλογές της 10ης Αυγούστου – οι πρώτες που οι ψηφοφόροι θα ψηφίσουν απευθείας για την εκλογή του προέδρου τους – είναι απίθανο να προκαλέσουν άγχος όσον αφορά το αποτέλεσμα τους.

Παρόλα αυτά, θα αποτελέσουν την αφορμή για μια νέα περίοδο συνταγματικών κρίσεων και αυξημένης πόλωσης. Αυτό συμβαίνει γιατί ο πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πρώτος επιλαχών για να νικήσει στις εκλογές, έχει ήδη δείξει ότι σκοπεύει να κυβερνήσει τη χώρα από το προεδρικό μέγαρο παρά το γεγονός ότι το σύνταγμα απερίφραστα δίνει μεγαλύτερη δύναμη στο κοινοβούλιο και τον εκλεγμένο από αυτό πρωθυπουργό ως το κέντρο της εκτελεστικής εξουσίας.


Ενώ δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο πως ο Ερντογάν θα πετύχει μια μεταφορά των εξουσιών μακριά από το κοινοβούλιο, το αποτέλεσμα των εκλογών θα αποτελέσει κλειδί στη στρατηγική του. Υπάρχουν ακόμα δύο υποψήφιοι που πρέπει να σημειωθούν εκτός αυτόν. Ο κύριος αντίπαλος του είναι ο Εκλεμεντίν Ιχσάνογλου, ο οποίος είναι ο κοινός υποψήφιος των δύο κύριων κομμάτων της αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (ΡΛΚ) και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP). Το φιλοκουρδικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (HDP) έχει ως υποψήφιο τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς.


Σε περίπτωση που δεν υπάρξει νικητής από τον πρώτο γύρο – να μην νικήσει κάποιος από τον πρώτο γύρο δηλαδή και να πάρει πάνω από το 50% των ψήφων - θα υπάρξει και δεύτερος γύρος ανάμεσα στους δύο πρώτους υποψηφίους. Αν κριθεί αναγκαίο λοιπόν ο Ερντογάν και ο Ιχσάνογλου θα συναντηθούν ξανά στον δεύτερο γύρο σε δύο εβδομάδες.


Το πραγματικό ερώτημα είναι αν είναι καλύτερο για τον Ερντογάν να πετύχει μια απευθείας νίκη στον πρώτο γύρο με λίγο παραπάνω από 50% ή να πάει στον δεύτερο γύρο όπου είναι πιθανό να νικήσει με 60% και πλέον. Υπό το φώς των αλλαγών που επιθυμεί να φέρει στην προεδρία, ο Ερντογάν πιθανόν να προτιμά να νικήσει στον δεύτερο γύρο. Μια τόσο ηχηρή νίκη είναι ευκολότερο να μεταφραστεί ως μια αξιοσημείωτη λαϊκή επιταγή για τον πρώτο πρόεδρο που θα είναι εκλεγμένος από το λαό. Ανάμεσα σε αυτό το ενστικτώδες και κυρίαρχο στυλ του το οποίο του επιτρέπει να ελέγχει την εθνική ατζέντα και τον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο που υποτακτικά εκθειάζει τις πράξεις και τις ιδέες του, μια μαζική νίκη στον δεύτερο γύρο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να εξακριβώσει τις δυνάμεις που θέλει να συγκεράσει μέσα στην προεδρία.


Από τη στιγμή που θα αναλάβει την προεδρία οι πρώτοι έξι με δώδεκα μήνες είναι οι πιο σημαντικοί. Κάποια στιγμή, αφού ο Ερντογάν παραιτηθεί από την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος, το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) θα πρέπει να κάνει ένα συνέδριο για να επιλέξει τον νέο αρχηγό του που θα οδηγήσει το κόμμα στις εθνικές εκλογές του 2015. Μέχρι τότε, η χώρα θα έχει έναν πρωθυπουργό επιλεγμένο από τον Ερντογάν. Αυτός ο άνθρωπος δεν θα έχει την εμπειρία ούτε την δύναμη που ο Ερντογάν κατόρθωσε να αποκτήσει τα τελευταία δώδεκα χρόνια. Παρόλα αυτά, δεν είναι μη ρεαλιστικό να υποθέσουμε ότι ο Ερντογάν θα είναι αυτός που θα διαμορφώσει, θα καθοδηγήσει και θα επεμβαίνει διαρκώς στην κυβερνητική διαδικασία λήψης των αποφάσεων.


Η 12μηνη στρατηγική του Ερντογάν είναι να μεταφέρει τόσο de jure όσο και de facto όσο γίνεται περισσότερη δύναμη από το γραφείο του πρωθυπουργού στο προεδρικό μέγαρο. Το μέγεθος της εντολής που θα λάβει είναι σημαντικό διότι θα του επιτρέψει να προσπεράσει το κόμμα και το κοινοβούλιο και να αποδυναμώσει τον πρωθυπουργό. Υπάρχει μια ακόμα αιτία που εξηγεί το γιατί αυτή η περίοδος είναι σημαντική για εκείνον: ο Αμπντουλλάχ Γκιούλ, ο τωρινός πρόεδρος, ο οποίος βρίσκεται σε σύγκρουση με τον Ερντογάν, είναι το μόνο άτομο που είναι ικανό να αναλάβει τα ινία του AKP και να επωμισθεί την ευθύνη του αγώνα για την πρωθυπουργία στις εκλογές του 2015. Ο Γκιούλ σε αντίθεση με τους υπόλοιπους μέσα στο AKP είναι ένας σκληραγωγημένος πολιτικός και ένας από τους συνιδρυτές του κόμματος. Ο Γκιούλ μπορεί να αποφασίσει να ανταγωνιστεί τον Ερντογάν και να χρησιμοποιήσει το σύνταγμα για να μειώσει τις δυνάμεις του νέου προέδρου. Αν ο Ερντογάν δεν πετύχει να αποτρέψει τον παλιό του σύμμαχο από το να αναλάβει τα ινία του κόμματος και της κυβέρνησης, τότε η πιθανότητα για συνταγματική κρίση αυξάνεται.


Παρατεταγμένοι ενάντια στον Γκιούλ θα εμφανιστεί η πλειοψηφία του κόμματος καθώς και το σύνταγμα που θα είναι με την πλευρά του Ερντογάν, ο οποίος θα χρησιμοποιήσει την εντολή που έλαβε από το λαό μέσω των εκλογών και το διεφθαρμένο δίκτυο το οποίο έχει χτίσει μέσα σε τόσα χρόνια μέσω υπόγειων οικονομικών συναλλαγών με τον τύπο, ΜΚΟ, θρησκευτικές ομάδες, επιχειρηματικές οργανώσεις και ιδιωτικούς ομίλους επιχειρήσεων που επωφελούνταν από τις «χάρες» που τους έκανε.


Αν ο Γκιούλ αποφασίσει να μην περάσει σε ένα επίπεδο πολιτικής φιλονικίας, τότε ο Ερντογάν θα χρησιμοποιήσει αυτή την περίοδο για να εισάγει επίσημες αλλαγές στο σύνταγμα που θα του επιτρέψουν να μετατρέψει το τουρκικό πολίτευμα σε ένα υβριδικό προεδρικό σύστημα, πιθανόν κοντά σε μια γαλλική παραλλαγή. Το αν θα το πετύχει εξαρτάται από πολλούς παράγοντες που είναι πολύ νωρίς ακόμα για να τους διακρίνουμε.


Ο Ερντογάν εν τω μεταξύ δεν χάνει ευκαιρία για να φέρνει τους αντιπάλους του εκτός ισορροπίας. Κανένα γεγονός και καμία κρίση δεν είναι πολύ μικρή για να τη χρησιμοποιήσει. Σε πρόσφατες ομιλίες του έχει πει, παραδείγματος χάρη, ότι η αντιπαράθεση του με τον αρχικά κοντινό του συνεργάτη Φετουλλάχ Γκιουλέν, τον ιεροκήρυκα με έδρα την Πενσυλβάνια τον οποίο κατηγόρησε ότι εξαπόλυσε έρευνες για διαφθορά που αφορούσαν αυτόν, τους υπουργούς του και τη οικογένεια του, θα επεκταθεί μόλις αναλάβει την προεδρία. Έτσι φαίνεται ότι θέτει ξεκάθαρα ζήτημα αρμοδιοτήτων που δεν είναι μέσα στα πλαίσια των προεδρικών εξουσιών.
Εν ολίγοις, η Τουρκία αντιμετωπίζει την πιθανότητα να μεταβληθεί από ένα ενός κόμματος και ενός άνδρα κράτος σε ένα κράτος μόνο ενός ανδρός υπό την προεδρία του Ερντογάν.

Πηγή:
http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/07/turkey-erdogan-preside...