Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2013

Φρεγάτες ΜΕΚΟ: Γερμανο-τουρκική στρατιωτική παράδοση

Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο της δεκαετίας του 1980, η Τουρκία ήθελε να κατασκευάσει τέσσερις φρεγάτες της αμερικανικής κατηγορίας Perry κατόπιν σχετικής άδειας, αλλά από το 1981 άρχισαν να αναζητούνται και άλλες δυνατότητες. Τον Ιανουάριο του 1982 η τουρκική κυβέρνηση αποφάσισε να επιλέξει την γερμανική φρεγάτα MEKO-200. Η γερμανική κοινοπραξία προμηθευτών αποτελούνταν από το ναυπηγείο B + V ως τον κύριο κατασκευή, ως δεύτερο ναυπηγείο αυτό της HDW και η Rheinstahl Technik GmbH, της οποίας η κύρια φροντίδα ήταν τα θέματα χρηματοδότησης. Το τουρκικό πρόγραμμα της απόκτησης των φρεγατών προχώρησε σε τρεις φάσεις:
· Η πρώτη στις 29.12.1982, όπως υπεγράφη συμφωνία μεταξύ της Τουρκίας και της γερμανικής κοινοπραξίας: Κατασκευή δύο φρεγατών ΜΕΚΟ 200 T στη Γερμανία, την προμήθεια του εξοπλισμού και πακέτα τεχνικής βοήθειας για την κατασκευή δύο φρεγατών αυτού του τύπου στην Τουρκία. (Track Ι). Η σύμβαση αυτή - μετά από την διευκρίνιση της χρηματοδότησης - ενεργοποιήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1983.
· Στις 19 Ιανουαρίου 1990 η Τουρκία παρήγγειλε τις επόμενες δύο φρεγάτες ΜΕΚΟ 200 (Track II - Α). Συμφωνήθηκε να ναυπηγηθεί μια φρεγάτα στη Γερμανία και μια την Τουρκία. Οι νέες φρεγάτες είναι μεγαλύτερες και ταχύτερες από αυτές της Track Ι.
· Στις 14 Δεκεμβρίου 1992, η σύμβαση υπεγράφη για την κατασκευή της έβδομης και της όγδοοης φρεγάτας για την Τουρκία (Track II - Β). Στην πραγματικότητα η κατασκευή ήταν να ξεκινήσει το 1993, αλλά καθυστέρησε για λόγους που θα αναεφερθούν στη συνέχεια, με το συμβόλαιο να τίθεται σε ισχύ στις 25 Νοεμβρίου 1994. Η μια φρεγάτα ναυπηγείται στο Αμβούργο, και η άλλη στο τουρκικό ναυπηγείο Γκολτσούκ.

Προμηθευτές:
Γερμανία: MTU Friedrichshafen (κινητήρες ντίζελ), Zahnräderfabrik Renk (εργαλεία), Siemens (σύστημα Albis για τα όπλα, γεννήτριες), AEG (προβολείς), Anschütz (πυξίδα), Litton / C. Plath (πυξίδα), Äromaritime Systembau (IFF), Radarleit (Tακτικό Κέντρο Πληροφόρησης), Hagenuk (ολοκληρωμένο σύστημα τηλεπικοινωνιών), Honeywell ELAC (σόναρ), Elektro Spezial (τηλεπικοινωνίες), Piller (γεννήτριες), Kloeckner-Humboldt-Deutz (εφεδρικές γεννήτριες), Varta (μπαταρίες), Wilhelm Lambrecht (ανεμόμετρο), Weier (ηλεκτροκινητήρες), HA Springer (τεχνολογία Choking), CEAG, Miele, Westfalia Separator, Zöllner, ELNA (δορυφορικό σύστημα πλοήγησης), Noske Käser (σύστημα κλιματισμού), G + H Montage (προστασία από πυρκαγιά και συστήματα μόνωσης), Rheinhold & Mahla (θερμότητα και συστήματα μόνωσης), Metallverarbeitungsgesellschaft Schubert & Co, Sulzer (αντλίες), Ross Industrie, Alfons Haar (μηχανές), Hatlapa (μηχανές)
από τις ΗΠΑ: Loral HYCOR (ηλεκτρονικά), ITT (ηλεκτρονικά), RCA (ηλεκτρονικά), Gould (ηλεκτρονικά), E-Systems (αισθητήρες), General Electric (τουρμπίνες για Track II).
Ολλανδία: Hollandse Signaalapparaten (ραντάρ ελέγχου πυρός), κ.λπ
Ελβετία: Contraves (ραντάρ)
Ηνωμένο Βασίλειο: AGI, η Racal (ραντάρ), Plessey (ραντάρ)
Σουηδία: KaMeWa (έλικα)

Η οικονομική πλευρά
Από την αρχή ήταν σαφές ότι η Τουρκία δεν θα είναι σε θέση να πληρώσει τα πλοία, χωρίς ξένες επιχορηγήσεις, και έτσι μια σειρά από μακρές διαπραγματεύσεις ήταν να εκτιμήσει για το ποιος και κατά πόσον θα πρέπει να συμμετέχει στην έκταση της χρηματοδότησης. Για την κατασκευή των πρώτων τεσσάρων φρεγατών οι ΗΠΑ παρείχαν μέρος της στρατιωτικής βοήθειας (Foreign Military Sales), 180 εκατομμύρια δολάρια για τα αμερικανικά όπλα και ηλεκτρονικά συστήματα. Οι Ολλανδοί και Ελβετοί προμηθευτές ήταν υπεύθυνοι για τη χρηματοδότηση του δικού τους μεριδίου της προσφοράς (280 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα το 1983). Η ολλανδική πλευρά είχε την στήριξη της Amro Bank, η οποία συμμετείχε με ένα δάνειο από 200 εκατ. φιορίνια. Η γερμανική πλευρά ανέλαβε να χρηματοδοτήσει ένα κατά πολύ υψηλότερο ποσό.
Σε ένα εσωτερικής χρήσης έγγραφο της Blohm + Voss το 1983, το μερίδιο των Γερμανών (συμπεριλαμβανομένης της κλιμάκωσης των τιμών), αναφέρθηκε να είναι περίπου 800 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Από το ποσό αυτό, η Τουρκία θα πρέπει να πληρώσει περίπου 240 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Το κύριο ποσό ύψους 560 εκατομ. μάρκων κατανέμεται μακροπρόθεσμα μέσω τραπεζικών δανείων τραπεζικά δάνεια. Το ένα ήμισυ αυτών των δανείων χορηγήθηκε από την (κρατική) Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και το άλλο από μια κοινοπραξία τραπεζών με επικεφαλής την Deutsche Bank. Όπως είχε ανακοινωθεί το 1984, στην κοινοπραξία των τραπεζών ανήκε και μια τράπεζα και τότε ένωσης των συνδικάτων. Τα ονόματα των άλλων ασφαλιστών και άλλες λεπτομέρειες γύρω από τη χρηματοδότηση, δεν έχουν ανακοινωθεί από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στο Βερολίνο.
Η αξία της πέμπτης και της έκτης φρεγάτας MEKO δόθηκε 1990/91 στον τότε γερμανικό Τύπο με 800 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Εντελώς απαρατήρητη η άμεση συμμετοχή της γερμανικής κυβέρνησης με 50 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα - από το ποσό αυτό, 43,3 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα στην 17η δόση της στρατιωτικής ενίσχυσης της Τουρκίας (1989-91) και 6,7 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα κατά την 18η δόση (1992-94).
Η αξία της σύμβασης για την έβδομη και την όγδοη εκτιμήθηκε από την Blohm + Voss σε 800 εκατ. γερμανικά μάρκα, η τουρκική πλευρά έκανε λόγο για 840 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Στις 20 Σεπτεμβρίου 1993, ο καγκελάριος Κολ ανέφερε στην τουρκάλα πρωθυπουργό Τσιλέρ ότι θα υποστηρίξει την κατασκευή δύο πολεμικων πλοίων με 150 εκατ. γερμανικά μάρκα από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό - παρά το γεγονός ότι το Υπουργείο Άμυνας είχε ανακοινώσει το 1992 να ματαιώσει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Τουρκία 1995, Η υπόσχεση Κολ ανακοινώθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 1995. Η επιτροπή προϋπολογισμού του γερμανικού κοινοβουλίου ενέκρινε τη νέα στρατιωτική βοήθεια στις 8 Μαρτίου 1995. Λίγο μετά το κλείδωμα των κονδυλίων, λόγω της τουρκικής εισβολής στο βόρειο Ιράκ, μερικούς μήνες αργότερα τα χρήματα απελευθερώνονται. Η 150-εκατομμυρίων-επιχορήγηση είναι να καταβληθεί σε τρεις δόσεις το διάστημα 1996-1998.
Όπως στις 20 Μάρτιο του 1995, η Τουρκία εισβάλει με δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στο Βόρειο Ιράκ για να καταπολεμήσει το κουρδικό ΡΚΚ, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Κλάους Κίνκελ αναγκάζεται λόγω των επικρίσεων για την γερμανο-τουρκική στρατιωτική συνεργασία να αντιδράσιες. Στις 27 Μαρτίου 1995, ανήγγειλε ότι η γερμανική βοήθεια από 150 εκατομμύιρα μάρκα αναστέλται προσωρινά - μια συμβολική χειρονομία. Μετά την αποχώρηση του τουρκικών στρατευμάτων από το ιράκ τον Μάιο του 1995, λίγο αργότερα τα χρήματα αυτά ξεμπλοκάρονται, και το ναυπηγείο B + V μπορούσε τώρα να συνεχίσει με την κατασκευή της φρεγάτας «Salih Reis».
Ανεξάρτητα από αυτά τα δώρα, η κατασκευή των τεσσάρων φρεγατών Track-II κατέστη δυνατή με τα εκτεταμένα δάνεια της γερμανικής πλευράς, η Τράπεζα Ανασυγκρότησης και μια κοινοπραξία άλλων τραπεζών, αυτή τη φορά με πιθανώς πάνω από ένα δισεκατομμύριο γερμανικά μάρκα. Οι προμηθευτές από τις ΗΠΑ, την Βρετανία και την Ολλανδία, χρηματοδοτήθηκαν με το γνωστό συμβατικό τρόπο με δάνεια από τις χώρες αυτές. Η συνολική συνεισφορά των Ηνωμένων Πολιτειών για τις τελευταίες τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ θα ανέλθει σε 334 εκατομμύρια δολάρια.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στο Βερολίνο για τις πρώτες τέσσερις τουρκικές φρεγάτες που ναυπηγήθηκαν μεταξύ του 1984 και του 1989, εγγύθηκε μέσα από το πρόγραμμα Ερμής συνολικά 800 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Για τις τέσσερις επόμενες φρεγάτες οι εγγυήσεις ανέρχονται σε 1,1 δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα.
Οι λόγοι πίσω από τις καθυστερήσεις του 1993-94 γιατην παραγγελία της έβδομης και όγδοης τουρκικής φρεγάτας περιγράφονται με πολιτική πραγματικότητα στην γερμανική και τουρκική πλευρά καθώς και την έντονη πίεση από τους ξένους ανταγωνιστές. Προφανώς, το πρόγραμμα ναυπήγησης είχε διαταραχθεί από τους πυραύλους τη νύχτα της 1 με 2 Οκτωβρίου 1992 όπως το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «USS Saratoga» εξαπολύσει κατά λάθος μια ομοβροντία πυραύλων στο τουρκικό αντιτορπιλικό «Muavenet». Αυτό το περισταικό κατά τη διάρκεια μαις άσκησης στο Αιγαίο κόστιζε τη ζωή πέντε Τούρκών πάνω στο πλοίο, ενώ τουλάχιστον 14 άλλοι τραυματίστηκαν. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανέφερε λίγο αργότερα στις αρχές του 1993 ότι είναι έτοιμη να προμηθεύσει την Τουρκία ως «υποκατάστατο» για το κατεστραμμένο αντιτορπιλικό οκτώ φρεγάτες κλάσσης Knox του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, με ευνοϊκούς όρους πώλησης ή με μίσθωση. Μετά από αυτή την δέσμευση, προφανώς το Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό δεν θεώρησε επείγον την κατασκευή πρόσθετων νέων πλοίων MEKO από τη Γερμανία. Ο καγκελάριος Κολ, ο οποίος επισκέφθηκε την Τουρκία τον Μάιο του 1993, έφερε στην κυβέρνηση της Άγκυρας μια σημαντική επιδότηση μαζί του, για να παραγγείλει η Τουρκία τις νέες φρεγάτες. Η γερμανική χρηματοδότηση προήλθε από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εξωτερικών.
Οι γερμανικές προμήθειες πολεμικών πλοίων στηνΤουρκία, αν μη τι άλλο, έγιναν στο πλαίσιο της μακράς παράδοσης των γερμανο-τουρκικών στρατιωτικών σχέσεων. Από τον 19ο αιώνα, η Γερμανία πάντα προσπαθεί να μετατρέψει την Τουρκία με την προμήθεια όπλων σε μια γερμανική σφαίρα επιρροής. Κατά την έναρξη του Α 'Παγκοσμίου Πολέμου η Γερμανία κατάφερε να κερδίσει την Τουρκία ως σύμμαχο κατά της Βρετανίας. Ούτε καν η αρμενική γενοκτονία το1915-16 δεν ήταν σε θέση να σταματήσει τη στρατιωτική συνεργασία. Η Γερμανία του Χίτλερ συνέχισε με αυτή την πολιτική με την παράδοση υποβρυχίων από το ναυπηγείο Germania Werft (σημερινό HDW) στο Κίελο το 1938-39. Η σύγχρονη γερμανο-τουρκική στρατιωτική συνεργασία έχει ως αφετερία το έτος 1964. Από τότε και έως σήμερα, η ροή της προμήθειας γεμρανικών όπλων στην Τουρκία δεν έχει σταματήσει. Στο εμπάργκο όπλων που επέβαλαν οι ΗΠΑ κατά Τουρκίας μετά την εισβολή του 1974 στην Κύπρο, οι Γερμανοί δεν συμμετείχαν. Εν αντιθέσει, ο καγκελάριος Σμιτ παρότρυνε τους Αμερικανούς το 1976 να άρουν την απαγόρευση - συνέβη το 1978.
Ονόματα των πλοίων
Όπως συμβαίνει συχνά, τα πλοία βαφτίζονται ανάλογα με τα ιστορικά ιδεώδη του χρήση. Το όνομα «Yavuz» έχει μια διπλή ιστορική σημασία. Αρχικά είναι στη μνήμη του Σουλτάνου Σελίμ Α, ο οποίος κυβέρνησες από 1512 έως 1520 την Οθωμανική Αυτοκρατορία και έμεινε γωνστός λόγω της σκληρότητάς του. Ο ίδιος κατέκτησε τις περιοχές της Ανατολικής Αυτοκαρατορίας και το Αζερμπαϊτζάν, αλλά και την Συρία και την Αίγυπτο. Στη μνήμη του, οι Τούρκοι ονόμασαν το 1914 το καταδρομικό «Goeben», το οποίο είχαν παραλάβει κατά το ξέσπασμα του πολέμου από την Γερμανική Αυτοκρατορία. Το πλοίο αυτό κατασκευάστηκε το 1909-12 στο ναυπηγείο B + V.
Γερμανοί νοσταλγοί του πολέμου λένε πάντα με ευχαρίστηση πως ήταν ένα καταδρομικό από το Αμβούργο που κίνησε τους Τούρκους ναλάβουν μέρος στον πόλεμο, και πώς αυτό - υπό τη διοίκηση ενός Γερμανού ναυάρχου - έως το 1918 κράτησε το σύνολο του Ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Το καταδρομικό αυτό κατέληξε το 1974-76 ως σκραπ. Το πρώτο πλοίο των νέων φρεγατών, απέκτησε φρεγάτας «Yavuz» σκόπιμα, για να συνδέσει στην αμφίβολη παράδοση των γερμανο-τουρκικών στρατιωτικών συμμαχιών.
Με το όνομα «Barbaros» το Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό τιμά μια άλλη βίβαια προσωπικότητα του 16ου αιώνα: Με την ονομασία «Μπαρμπαρόσα» έθεσε τα θεμέλια της οθωμανικής κυριαρχίας στη Μεσόγειο, τρομοκρατώντας τους πληθυσμούς της. Το 1910, όπως η Γερμανία παραδίδει το καταδρομικό «Kurfürst Friedrich Wilhelm» στην Τουρκία, αυτό αποκτά το όνομα «Barbaros Hayreddin».

fox2magazine