Τον βομβαρδίζω με ερωτήσεις. Εύκολο να καταλάβω αρκετά πράγματα, προερχόμενη από τη μοιρασμένη Κύπρο, όμως, ακόμα κι έτσι, τα παράδοξα σφυροκοπούν το μυαλό μου. Τέσσερα καθεστώτα για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, η Δυτική Όχθη, η ανατολική Ιερουσαλήμ, η Λωρίδα της Γάζας και οι Άραβες Ισραηλινοί. Η ζωή ρυθμίζεται με διαφορετικούς κανόνες για το καθένα απ’ αυτά. Ή μάλλον περιορίζεται και εν πολλοίς στραγγαλίζεται…
Κατευθυνόμαστε στη Ραμάλα, έδρα της Παλαιστινιακής Αρχής, τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Όχθης μετά τη Χεβρών και τη Ναμπλούς. Αφήνουμε τις πλατιές λεωφόρους του Τελ Αβίβ, στις οποίες κανείς Παλαιστίνιος δεν έχει πρόσβαση και ο Ιγιάτ αποφασίζει μια μακρύτερη διαδρομή, στην οποία θ’ αποφύγουμε τα ισραηλινά μπλόκα. Θυμάμαι, την προηγούμενη φορά, πάνοπλοι Ισραηλινοί στρατιώτες, διαβατήρια, έλεγχος της βαλίτσας, ερωτήσεις, ερωτήσεις… Τώρα μόνο σ’ ένα σημείο συναντάμε στρατιώτες που δεν μας σταματούν. Το σκοτάδι έχει πέσει για τα καλά και μόνο από τα φώτα του ταξί αχνοφαίνεται το τοπίο, ορεινό, ο δρόμος στενός, ανηφορικός, κατηφορικός και ποτέ επίπεδος.
Ο Ιγιάτ προσπαθεί να τα εξηγήσει απλά. Εδώ είναι Ισραήλ και δεν μπαίνει κανείς Παλαιστίνιος, εδώ είναι η περιοχή Γάμμα που λειτουργεί ως ουδέτερη ζώνη, εδώ είναι η περιοχή Βήτα, όπου εισέρχεται η παλαιστινιακή αστυνομία όταν την καλέσουν οι κάτοικοι και εδώ η περιοχή Άλφα, όπου έχουν την ευθύνη οι παλαιστινιακές δυνάμεις ασφαλείας. Και φυσικά οι Ισραηλινοί είναι ελεύθεροι να ταξιδέψουν όπου θέλουν στην Παλαιστίνη και ο ισραηλινός στρατός μπορεί να εισβάλει οπουδήποτε. Τελευταία, μάλιστα, αυτός στην περιοχή Άλφα συνήθως ειδοποιεί την Παλαιστινιακή Αρχή: Ερχόμαστε…
Εποικισμός: Το μεγάλο αγκάθι
Στο φως της ημέρας η κατοχή είναι κάτι παραπάνω από ορατή. Οι εβραϊκοί συνοικισμοί βρίσκονται στα ψηλότερα σημεία των λόφων που περιβάλλουν την Παλαιστίνη, αυτό το έγκλημα του εποικισμού που τόσο καλά γνωρίζουμε στην Κύπρο… Το τείχος και τα συρματοπλέγματα που «προστατεύουν τους εποίκους», η κατάσχεση της παλαιστινιακής γης, λιθάρι προς λιθάρι, σταδιακά και σταθερά, έτσι που το παζάρι σε κάθε γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών να καθίσταται ολοένα και δυσκολότερο.
Ραμάλα-Ιεροσόλυμα
Διαδρομή 15-20 λεπτών υπό φυσιολογικές συνθήκες. Τίποτα όμως δεν είναι φυσιολογικό στην Παλαιστίνη. Η ουρά των αυτοκινήτων στο μεγαλύτερο οδόφραγμα της Ραμάλα εκτείνεται σε χιλιόμετρα. Πάνοπλοι στρατιώτες ελέγχουν κάθε αυτοκίνητο που περνά, διαβατήρια, αποσκευές. Η αποστολή της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων (ΔΟΔ), στην οποία συμμετέχω, αλλάζει οδηγό ταξί, γιατί δεν επιτρέπεται σε όλους τους Παλαιστινίους να μεταβούν στα Ιεροσόλυμα. Μόνο όσοι έχουν «πάσο». Ελέγχουν τα διαβατήριά μας, ευτυχώς το δικό μου, του Φράνκο από την Ιταλία και της Εύας από τη Νορβηγία φρόντισαν να τα σφραγίσουν οι Αρχές στο αεροδρόμιο του Τελ Αβίβ. Δεν σφράγισαν όμως το διαβατήριο του Βρετανού προέδρου της ΔΟΔ, Τζιμ Μπουμέλα και οι στρατιώτες δεν του επιτρέπουν να περάσει. Δεν μπαίνουν καν στον κόπο να ελέγξουν ηλεκτρονικά την άφιξή του από το Τελ Αβίβ, δεν «συγκινούνται» από την επίδειξη του εισιτηρίου του ούτε κι από τη δημοσιογραφική του ταυτότητα. Είναι επιθετικοί και αμετάπειστοι και στη μισή ώρα που περιμένουμε εκεί συζητώντας, δίνουν και πρόστιμο στον οδηγό μας. Αυτός εξοργίζεται και λογομαχεί μαζί τους και νομίζω πως από στιγμή σε στιγμή θα τον πυροβολήσουν. Τον συγκρατούμε με δυσκολία. Τελεία και παύλα, παίρνουμε τον δρόμο πίσω για τη Ραμάλα. Τελικά, με καθυστέρηση δυο-τριών ωρών, θα πάρουμε ξανά τον δρόμο για τα Ιεροσόλυμα, αφού έρχεται στο οδόφραγμα ο πρόεδρος της Ένωσης Ισραηλινών Δημοσιογράφων που εδρεύει στα Ιεροσόλυμα και μεσολαβεί, για να επιτραπεί η διέλευση στον Μπουμέλα.
Οι εγκλωβισμένοι των Ιεροσολύμων
Οι Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι, τους οποίους συναντούμε, περιγράφουν τη ζωή στον ανατολικό τομέα των Ιεροσολύμων ως χειρότερη από αυτήν της Λωρίδας της Γάζας. Μου θύμισαν, οι κάτοικοι, τους εγκλωβισμένους της Καρπασίας. Αποκλεισμένοι, απομονωμένοι, υπόκεινται στους νόμους και στους περιορισμούς του ισραηλινού κράτους, ζουν απόλυτα υπό τον έλεγχό του, πολιτικό, αστυνομικό, στρατιωτικό. Η φτώχια και ο μαρασμός στο γραφικό παζάρι της ανατολικής Ιερουσαλήμ εμφανείς… Το 65% των κατοίκων ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας. Ένας από τους βετεράνους ηγέτες του Παλαιστινιακού Συνδικάτου Δημοσιογράφων – είχε παλαιότερα την έδρα του στα Ιεροσόλυμα, ενώ σήμερα μεταφέρθηκε στη Ραμάλα – μας μιλά για την ορατή και αόρατη καταπίεση, ιδανική για να αναγκάσει τον πληθυσμό να εγκαταλείψει τις πατρογονικές του εστίες. Μεθοδευμένοι σχεδιασμοί που μου θυμίζουν πως οι εγκλωβισμένοι της Καρπασίας από 20 χιλιάδες παρέμειναν σήμερα 2-3 εκατοντάδες. Επιβολή φόρων που αφαιμάσσουν, κατάσχεση γης και αλλαγή των δημογραφικών δεδομένων, με τη συνεχή επέκταση των εβραϊκών οικισμών. Ακόμα και η δημοσιογραφική ταυτότητα στους δημοσιογράφους των Ιεροσολύμων εκδίδεται από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών του Ισραήλ…
Λογοκρισία και διώξεις
Καθημερινά δημιουργούνται νέα τετελεσμένα από το Ισραήλ, όπως μας λέει η Νάτα Κχάζμο, μια θαρραλέα γυναίκα δημοσιογράφος που έχει ακόμα το κουράγιο – μετά τις συνεχείς διώξεις και αφού πέρασε κι από τις φυλακές – να εκδίδει το μοναδικό σήμερα περιοδικό στον αραβικό τομέα των Ιεροσολύμων. Παλαιότερα έπρεπε να στέλλει τρία αντίτυπα κάθε έκδοσης στην ισραηλινή επιτροπή λογοκρισίας, σε ανθρώπους που δεν γνώριζαν καν καλά Αραβικά. Κι αν ακόμα περνούσε τη λογοκρισία, η διάθεσή του περνούσε από νέο Γολγοθά. Τα τελευταία τρία χρόνια οι Ισραηλινοί απαγορεύουν τη διάθεση όλων των παλαιστινιακών εντύπων στη Γάζα, ενώ δυσκολεύουν και τη διανομή σε άλλες παλαιστινιακές περιοχές. Οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι του περιοδικού παλαιότερα αναγκάζονταν να το διαθέτουν ακόμα και με γαϊδούρια. Σήμερα έχουν κάπως βελτιωθεί τα πράγματα, όμως τη λογοκρισία – που τυπικά εξακολουθεί να υπάρχει – έχει αντικαταστήσει η αυτολογοκρισία που καταπνίγει ακόμα περισσότερο την ελευθεροτυπία… Οι φωτορεπόρτερ έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στους περιορισμούς και στις επιθέσεις των Ισραηλινών.
Ναμπλούς: Πληρώνει ακόμη το τίμημα της ιντιφάντα
Στη Ναμπλούς, τη μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Όχθης, δεν κυκλοφορεί καμιά εφημερίδα – όλες κι όλες οι παλαιστινιακές εφημερίδες είναι τέσσερεις. Μετά τη δεύτερη ιντιφάντα, στη διάρκεια της οποίας η Ναμπλούς πλήρωσε βαρύτατο τίμημα, αρκετοί τοπικοί τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί αγωνίζονται να επιβιώσουν, αντιμετωπίζοντας από τη μια την απόλυτη επέμβαση των Ισραηλινών στις συχνότητες και από την άλλη τα εξοντωτικά τέλη που επιβάλλει η Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία έκλεισε κάποιους σταθμούς, γιατί δεν μπορούσαν να πληρώσουν τα συσσωρευμένα χρέη. Αυτό ήταν ένα από τα σοβαρότερα θέματα που η αποστολή της ΔΟΔ έθεσε στον Παλαιστίνιο Πρωθυπουργό, Σαλάμ Φαγιάντ, τον οποίον συναντήσαμε στο γραφείο του. Το σοβαρότερο όμως είναι οι συχνές παρενοχλήσεις και επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων από μέλη των παλαιστινιακών δυνάμεων ασφαλείας.
Πραγματικά είναι εξοργιστικό και απόλυτα καταθλιπτικό το τοπίο όσον αφορά την άσκηση της δημοσιογραφίας, αν προσθέσει κανείς και τη διαφθορά, την πολιτική διαπλοκή και την αδιαφορία για τους επαγγελματίες δημοσιογράφους από πλευράς της προηγούμενης ηγεσίας του Παλαιστινιακού Συνδικάτου Δημοσιογράφων, που κατάφερε να επιπλεύσει σχεδόν 20 χρόνια, χωρίς εκλογές… Γι’ αυτό και βασικός άξονας της αποστολής της ΔΟΔ ήταν η στήριξη της νέας προσωρινής ηγεσίας του συνδικάτου, που φέρεται αποφασισμένη να καθαρίσει τους στάβλους του Αυγεία και να διεκδικήσει τα δικαιώματα των δημοσιογράφων, οι οποίοι συνθλίβονται μεταξύ της στυγνής ισραηλινής κατοχής και της απαγόρευσης της ελευθερίας διακίνησης (60 επιθέσεις έχει καταγράψει τους τελευταίους τρεις μήνες), της διαφθοράς των Παλαιστινιακών Αρχών και αποκοπής τους από τους συναδέλφους τους της Γάζας ελέω καθεστώτος της Χαμάς…
Κάπως έτσι, δεν έγινε κατορθωτό για άλλη μια φορά να επικοινωνήσουμε με τους δημοσιογράφους της Γάζας. Από τη μια το Ισραήλ δεν μπήκε καν στον κόπο να απαντήσει στο αίτημα της ΔΟΔ να επιτρέψει τη διέλευσή μας από το οδόφραγμα Ερέζ και από την άλλη η Χαμάς δεν επέτρεψε τη διά τηλεδιάσκεψης επικοινωνία μας με τους συναδέλφους… Κι αφού η Γάζα διαγράφτηκε από το πρόγραμμά μας, μεταβήκαμε στη Βηθλεέμ, όχι βεβαίως μέσω Ιεροσολύμων, μια διαδρομή 25 χιλιομέτρων που έχουν κλείσει οι Ισραηλινοί, αλλά διανύοντας 45 χιλιόμετρα μέσα από την έρημο της Ιεριχούς…
Η έρημος, βιβλικά ονόματα, το Σπήλαιο της Γέννησης στη Βηθλεέμ, το όρος των Ελαιών, ο Γολγοθάς και ο Ναός της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, λόφοι σπαρμένοι με ελιές και βουκαμβίλιες… σημεία αναγνώρισης των δρόμων και των τόπων της Υπέρτατης Θυσίας. Εκεί όπου περπάτησε ο Ιησούς ο Ναζωραίος, δίδαξε την αγάπη, θεράπευσε λεπρούς και τυφλούς κι ανάστησε νεκρούς, για να γευτεί τη χολή και το όξος από τους υπ’ Αυτού ευεργετηθέντας.
Οι Άγιοι Τόποι… Πολλαπλό και πολυδιάστατο προσκύνημα στα πάθη και στο μαρτύριο. Τότε και τώρα. Καμιά άλλη, ίσως, γη στον κόσμο δεν κραυγάζει τέτοιους ισχυρούς συμβολισμούς και δεν προκαλεί τόσο δυνατά συναισθήματα. Η γαλήνη του τοπίου, η συνάντηση των θεών και η αιματηρή σύγκρουση των λαών, η ιστορία και τα πρόσωπα… Τα κουβαλώ σαν πολύτιμη αποσκευή στην ψυχή μου.
Καθημερινή
