Ο άνθρωπος που διοργάνωσε αυτή την παράξενη συνάντηση ήταν ένας νεαρός trader της Goldman Sachs, ο μόλις 28 χρόνων τότε Fabrice Tourre.
Ο John Paulson -γνωστός και από τη μετέπειτα κερδοσκοπική του επίθεση σε βάρος της Ελλάδας- είχε διαβλέψει ότι η αμερικανική αγορά ακινήτων ήταν μια φούσκα και αναζητούσε τρόπους να επωφεληθεί από την κατάρρευσή της. Ουσιαστικά, αυτό που ήθελε ήταν για να σορτάρει όσες περισσότερες τιτλοποιήσεις στεγαστικών δανείων μπορούσε να βάλει στο χέρι. Ο Tourre είχε αναλάβει να… τον διευκολύνει. Εκεί στήθηκε αυτό που η Αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς χαρακτήρισε ως «μια απλή απάτη με ένα σύνθετο προϊόν». Πρακτικά, ο Paulson διάλεξε τις τιτλοποιήσεις δανείων που ήθελε να σορτάρει, δηλαδή εκείνες που κατά την άποψή του ήταν οι πιο τοξικές. Η –δήθεν ανεξάρτητη εταιρεία εκτίμησης πιστωτικού ρίσκου- ACA τις ομαδοποίησε σε ένα πακέτο (ένα από τα λεγόμενα collateralized debt obligations, CDOs) το οποίο ονόμασε Abacus 2007-AC1. Και εδώ ανέλαβε δράση η Goldman Sachs. Η τράπεζα πούλησε το άκρως τοξικό προϊόν σε πελάτες της, χωρίς ωστόσο να τους ενημερώσει για το ρόλο του Paulson. Όσοι επένδυσαν στο προϊόν –μεταξύ των οποίων ακόμα και η ίδια η ACA- δεν γνώριζαν ότι αυτό ήταν «σχεδιασμένο» για να πατώσει, αλλά ούτε και ότι ο διάσημος διαχειριστής της Paulson & Co είχε ποντάρει πολλά χρήματα στην αποτυχία του. Η καταστροφή δεν άργησε να έρθει. Το Abacus δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 2007 και έως τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, το 83% των τίτλων που το αποτελούσαν είχε υποβαθμιστεί. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2008, το ποσοστό είχε αγγίξει το 99%. Όσοι είχαν αγοράσει το προϊόν έχασαν 1 δισ. δολάρια, ενώ ο Paulson κέρδισε ένα 1 δισ. δολάρια. Σε αυτή την εξίσωση, η αμοιβή της Goldman για τη δημιουργία και την προώθηση του προϊόντος ανήλθε στα 15 εκατ. δολάρια, αν και η ίδια η τράπεζα ισχυρίζεται ότι έχασε περισσότερα από 90 εκατ. δολάρια στο Abacus.
Η μήνυση της Αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς κατά της Goldman Sachs και του Tourre στηρίζεται στον ισχυρισμό ότι η τράπεζα εξαπάτησε τους πελάτες της. Αυτή η υπόθεση αποδεικνύει ότι όσο πιο σύνθετα γίνονται τα προϊόντα του χρηματοοικονομικού κλάδου, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τους εργαζομένους του να ξεχωρίσουν το σωστό από το λάθος. Η πανίσχυρη Goldman Sachs έχει «περικυκλώσει» το διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα από όλες τις πλευρές, κάτι που σημαίνει ότι μοιραία, σε κάποιες στιγμές τα συμφέροντά της συγκρούονται με εκείνα των πελατών της.
Η περίπτωση του ελληνικού χρέους είναι ίσως από τις πιο χαρακτηριστικές αυτής της σύγκρουσης συμφερόντων. Η Goldman έχει υπάρξει σύμβουλος των ελληνικών κυβερνήσεων (μεταξύ άλλων και στα επίμαχα swaps με τα οποία κρυβόταν το πραγματικό ύψος του ελληνικού χρέους), όμως, την ίδια στιγμή λειτουργούσε και ως επενδυτής, αγοράζοντας και πουλώντας ελληνικά ομόλογα και CDS (ασφάλιστρα έναντι του ρίσκου χρεοκοπίας) είτε με δικά της χρήματα, είτε για λογαριασμό άλλων πελατών της. Και βέβαια, οι στενές σχέσεις της με τον John Paulson, έναν επενδυτή που φέρεται να έβγαλε πολλά χρήματα σορτάροντας τα ελληνικά ομόλογα, δεν μπορούν παρά να γεννούν ερωτήματα. Όπως εντύπωση προκαλεί η εκρηκτική αύξηση κερδών της τάξης του 91% (στα 3,46 δισ. δολάρια) που ανακοίνωσε η Goldman για το α΄ τρίμηνο, αποδίδοντάς την κυρίως στα έσοδα ρεκόρ από τις δραστηριότητές της στις αγορές ομολόγων.
Άνθρωπος κλειδί ο «Υπέροχος Fab»
«The Fabulous Fab», ή όπως θα λέγαμε στα ελληνικά, «Ο Υπέροχος Fab». Ένα τέτοιο παρατσούκλι δεν μπορεί παρά να παραπέμπει σε κάποιον φανταστικό υπερ-ήρωα των κόμικς, που σώζει τον πλανήτη από βέβαιη καταστροφή. Στην πραγματικότητα, ανήκει σε έναν 31χρονο Γάλλο που απειλεί να καταστρέψει τη φήμη και την παντοδυναμία της Goldman Sachs. Ο νεαρός Fabrice Tourre, ένας χαμηλόβαθμος trader, πρακτικά ανύπαρκτος στην ιεραρχία της ισχυρότερης τράπεζας του κόσμου, είναι ο μοναδικός άνθρωπος που κατηγορείται ονομαστικά στη μήνυση που υπέβαλε η Αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς σε βάρος της Goldman.
Μοιραία, ο Tourre, ή «Fabulous Fab», όπως ο ίδιος αυτοαποκαλείται, έγινε το πιο πολυσυζητημένο πρόσωπο της Wall Street μέσα σε ένα βράδυ.
Γόνος εύπορης γαλλικής οικογένειας με σπουδές σε ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια της πατρίδας του και master από το αμερικανικό Stanford, ο Tourre άρχισε το 2001 να δουλεύει για την Goldman Sachs στη Νέα Υόρκη. Δουλειά του ήταν να προσελκύει επενδυτές κυρίως από την Ευρώπη, όπως hedge funds και τράπεζες και όπως αναφέρουν μαρτυρίες, ήταν καλός σε αυτό που έκανε. Ερχόταν πιο κοντά με τους πελάτες της τράπεζας μέσω μιας παρτίδας τένις και γινόταν δημοφιλής μεταξύ των συναδέλφων του στην Goldman χρησιμοποιώντας τη «σαχλή αίσθηση του χιούμορ» για την οποία ήταν γνωστός.
Όμως, αυτό που τον έκανε να ξεχωρίσει ανάμεσα στους χιλιάδες traders της ισχυρότερης τράπεζας του κόσμου δεν ήταν ούτε οι ευγενικοί του τρόποι αλλά ούτε και η αγάπη του για την πολυτέλεια και τα ξέφρενα πάρτι. Ήταν η ακραία απαισιόδοξη στάση του απέναντι στην αγορά της στεγαστικής πίστης. Από το 2005, ο Tourre δούλευε για τη μονάδα της Goldman που ασχολούνταν με τα στεγαστικά δάνεια και τις τιτλοποιήσεις τους. Κόντρα στην κοινώς αποδεκτή άποψη μεταξύ των ειδικών της Goldman, ο Tourre μαζί με έναν συνάδελφό του, τον Jonathan Egol, είχαν προβλέψει την κατάρρευση της αγοράς στεγαστικής πίστης. «O Egol και ο Fabrice βρίσκονταν πολύ μπροστά από την εποχή. Είχαν δει τα σημάδια στην αγορά από το 2005», είπε στους New York Times ένας πρώην υπάλληλος της Goldman Sachs.
Εξαιτίας αυτής της διορατικότητάς του, ο Tourre βρίσκεται σήμερα στο μάτι του κυκλώνα σε αυτή τη δοκιμασία της Goldman Sachs. Όταν τον Ιανουάριο του 2007, σε ηλικία μόλις 28 ετών, ήρθε σε επαφή με το διάσημο κερδοσκόπο John Paulson, ούτε ο ίδιος μπορούσε να πιστέψει ότι θα έκλεινε μια τόσο σημαντική συμφωνία. Ο Paulson έψαχνε τιτλοποιήσεις στεγαστικών δανείων για να σορτάρει και ο Tourre θα μεσολαβούσε για να τις δημιουργήσει η Goldman Sachs.
«Όλο και περισσότερος δανεισμός στο σύστημα. Όλο το οικοδόμημα είναι έτοιμο να καταρρεύσει ανά πάσα στιγμή. Μοναδικός επιζών, ο ‘Υπέροχος Fab’, θα στέκεται στη μέση όλων αυτών των σύνθετων, υπερβολικά μοχλευμένων εξωτικών συναλλαγών που δημιούργησε, χωρίς κατ΄ ανάγκη να καταλαβαίνει τις επιπτώσεις αυτών των τερατουργημάτων». Σε αυτό το sms που έστειλε σε μια φίλη του, κανείς διακρίνει -πίσω από την παιδαριώδη αλαζονεία- την ανησυχία του Tourre για το χάος που βοήθησε να φέρει στις αγορές.
Ο αόρατος εμπνευστής του μεγάλου κόλπου
Ο Paolo Pellegrini είναι ο «αφανής ήρωας» αυτής της υπόθεσης. Ο άνθρωπος που εμπνεύστηκε αυτό το σύνθετο trade, φέρνοντας κέρδη δισ. δολαρίων στο αφεντικό του, τον JohnPaulson, καθώς και μπελάδες μεγατόνων στην Goldman Sachs. Και όμως, το όνομά του δεν αναφέρεται ούτε μία φορά στις 22 σελίδες της αγωγής της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
Η 20χρονη καριέρα του Pellegrini στη WallStreet κάθε άλλο παρά μπορούσε να προϊδεάσει για τις ημέρες δόξας και πλούτου που θα ζούσε ο ιταλικής καταγωγής τραπεζίτης. Δούλεψε χωρίς κάποια θεαματικά αποτελέσματα για την Lazard Freres και κυνήγησε την επιτυχία σε διάφορες άλλες δουλειές, όπως και σε δύο πλούσιους γάμους, οι οποίοι ωστόσο, κατέληξαν σε ισάριθμα διαζύγια. Έτσι, το 2004 βρήκε τον Pellegrini άνεργο και με ελάχιστα χρήματα στην τράπεζα.
Μέσω μιας γνωριμίας με τον John Paulson κατάφερε να κλείσει μια συνέντευξη για δουλειά στο hedgefund του -επίσης αφανούς την εποχή εκείνη- διαχειριστή. Και παρότι κάποιοι στην Paulson & Co αντιτάχθηκαν στην πρόσληψή του, με δεδομένο ότι ο Pellegrini δεν είχε ιδιαίτερη εμπειρία στο χώρο των hedge funds, ο Paulson αποφάσισε να του δώσει την ευκαιρία.
Ίσως για αυτό, ο Pellegrini ρίχτηκε με ζήλο στην αναζήτηση του επόμενου μεγάλου trade, που θα απέφερε κέρδη στον εργοδότη του και θα δικαίωνε την εμπιστοσύνη που του είχε δείξει. Εκείνο τον καιρό, εξάλλου, και η ίδια η Paulson & Co δεν είχε να επιδείξει ιδιαίτερα θεαματικά επιτεύγματα. Ο Paulson δεν είχε «πιάσει» την τάση της εποχής και αδυνατούσε να βγάλει αξιοσημείωτα κέρδη, παρότι πολύ νεότεροι διαχειριστές hedge funds πλούτιζαν με ευκολία, χρησιμοποιώντας μαθηματικούς αλγόριθμους και συναλλαγές μέσω υπολογιστών.
Μέχρι που ο Pellegrini εντόπισε αυτό που τόσο ο ίδιος όσο και ο Paulson πίστεψαν ότι θα γινόταν «η επόμενη μεγάλη τάση». Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η αγορά των ακινήτων αποτελούσε φούσκα, καθώς οι τιμές θα έπρεπε να πέσουν κατά 40% για να επιστρέψουν στον ιστορικό μέσο όρο τους. Pellegrini και Paulsonαναζήτησαν τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν την πτώση της αγοράς ακινήτων και κατέληξαν να αγοράζουν credit default swaps, δηλαδή ασφαλιστήρια συμβόλαια που πληρώνουν εάν τα σύνθετα ομόλογα της στεγαστικής πίστης υποχωρήσουν ή ακόμα καλύτερα, βρεθούν σε παύση πληρωμών.
Το 2005, ο Paulson αναζητούσε εναγωνίως να αγοράσει τέτοια συμβόλαια, με τα οποία μπορούσε να σορτάρει τις τιτλοποιήσεις στεγαστικών δανείων. Σε μία από αυτές τις προσπάθειές του, βρέθηκε να συνεργάζεται με την Goldman Sachs για το επίμαχο deal, το γνωστό πια στη Wall Street, «Abacus 2007-AC1». Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει στη μηνυτήρια αναφορά της η αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η Paulson & Co έβγαλε κέρδος 1 δισ. δολαρίων από τη συγκεκριμένη συμφωνία.
Και ο ίδιος ο Pellegrini, δεν έμεινε παραπονεμένος. Στα τέλη του 2007, εκείνος και η γυναίκα του έκαναν τις διακοπές τους σε ένα εξωτικό νησί στις Δυτικές Ινδίες. Όταν η σύζυγός του σταμάτησε στο ΑΤΜ του ξενοδοχείου για να σηκώσει μετρητά, έμεινε έκπληκτη με το νούμερο που είδε στην οθόνη. Στο λογαριασμό του Pellegrini είχαν μόλις κατατεθεί 45 εκατ. δολάρια, μέρος του μπόνους των 175 εκατ. δολαρίων που έλαβε ο τραπεζίτης για τη συγκεκριμένη χρονιά.
Οbama vs Blankfein
Η Wall Street μιλά συχνά για την «τράπεζα-τεφλόν», αφού η ιστορία της Goldman Sachs έχει δείξει ότι καμιά κατηγορία δεν «κολλά» πάνω της για καιρό. Εδώ και χρόνια υπάρχουν υποψίες ότι η τράπεζα επιδίδεται σε παράνομο front running (δηλαδή επωφελείται από τις μεγάλες εντολές που διενεργεί για λογαριασμό των πελατών της «παίζοντας» με τα δικά της χρήματα), ενώ τουλάχιστον αμφιλεγόμενος είναι ο ρόλος που έπαιξε στη χρηματοοικονομική κρίση του 2008 και στα προβλήματα της Ελλάδας. Όμως, η Goldman Sachs κατάφερνε να βγαίνει αλώβητη από κάθε κρίση, επιβεβαιώνοντας πάντα ότι αποτελεί εκτός από τον απόλυτο κυρίαρχο της Wall Street, και έναν προνομιακό συνομιλητή του Λευκού Οίκου.
Ωστόσο, αυτή η ανοικτή γραμμή της Goldman με την Ουάσιγκτον δείχνει το τελευταίο διάστημα να παρουσιάζει παρεμβολές και παράσιτα. Η κυβέρνηση Obama προωθεί με γοργούς ρυθμούς την αυστηρότερη εποπτεία του κλάδου, απειλώντας να στερήσει πολύτιμες πηγές εσόδων της Goldman.
Με τους δεσμούς ανάμεσα στην τράπεζα και την ισχυρότερη κυβέρνηση του κόσμου να χαλαρώνουν, ο επικεφαλής της Goldman, ο Lloyd Blankfein βρίσκεται πια σε μια ηλεκτρική καρέκλα. Αν και οι προβλέψεις που τον θέλουν να βλέπει την πόρτα της εξόδου ενδέχεται να αποδειχθούν πρόωρες, αυτό που είναι πιθανότερο είναι πως πολλοί από τους πελάτες της Goldman θα συνωστιστούν στην έξοδο.
Ισοτιμία
